SSS:Łódź wycofała się z umowy z architektami z Niemiec
Marzena Bomanowska, Gazeta Wyborcza Łódź

Prezydent Hanna Zdanowska wycofała się z umowy z niemieckimi architektami, którzy mieli zaprojektować Specjalną Strefę Sztuki. Miejscy prawnicy uważają, że na tej podstawie miasto nie musi płacić ponad 6,6 mln zł zaległej zapłaty za część projektu.

Specjalna Strefa Sztuki miała być nowoczesnym muzeum i centrum edukacyjnym zaplanowanym w miejscu dawnych peronów dworca Łódź Fabryczna i jednym z głównych budynków Nowego Centrum Łodzi. Koszt inwestycji szacowano na blisko 380 mln zł. Magistrat deklarował, że da 96 mln zł, drugie tyle miał dołożyć samorząd województwa, a resztę dorzucić Unia Europejska.

Projektanta wyłoniono w międzynarodowym konkursie. Wygrała go niemiecka firma Moeller Architekten + Ingenieure, która zaproponowała monumentalną, szklaną rurę długości ponad 200 metrów. W październiku 2008 roku miasto podpisało z nią umowę na 37 mln zł. Kwota miała być zapłatą za projekt i nadzór autorski nad inwestycją.

Pod koniec maja 2010 roku Specjalna Strefa Sztuki dostała pozwolenie na budowę. We wrześniu urzędnicy pokwitowali odbiór projektu budowlanego od niemieckich architektów i powinni zapłacić im 10 mln zł wynagrodzenia. Ale faktury nie zapłacili. Dlaczego? Jeden z kilku podwykonawców (odpowiadał za instalację sanitarną i elektryczną w SSS) zaalarmował magistrat, że nie dostał od niemieckich architektów zapłaty i nie przekaże im praw autorskich do swojej części projektu. Ówczesny wiceprezydent Łodzi Łukasz Magin ogłosił, że w takim razie miasto nie będzie mogło korzystać z projektu SSS i wstrzymał wypłatę.

- Naszym zdaniem dokumentacja projektowa przekazana przez Moeller Architekten ma wadę prawną, która sprawia, że nie możemy się nią posługiwać - mówił Jacek Turczak, dyrektor Biura Prawnego Urzędu Miasta Łodzi.

Niemcy skierowali sprawę do sądu, a ten w październiku zdecydował, że miasto musi zapłacić zaległe wynagrodzenie. - Firma Moeller wykonała swoje zobowiązanie na tym etapie umowy. Zrobiła projekt budowlany, doprowadziła do jego zatwierdzenia poprzez uzyskanie pozwolenia na budowę, a projekt został protokolarnie odebrany przez zamawiającego - mówił sędzia Marek Kruszewski. - Miała więc prawo wystawić fakturę na kwotę, która stanowiła 35 procent wynagrodzenia za całość projektu. A gmina Łódź powinna zapłacić, bo żadne postanowienie umowy nie uzależniało wypłaty za tę część prac od przeniesienia praw autorskich.

Zgodnie z wyrokiem firma Moeller Architekten miała dostać dokładnie 6 618 754 zł i 10 gr, bo z żądanej kwoty sąd potrącił niemal 4 mln zł kary za opóźnienie w realizacji umowy.

Prawnicy miasta złożyli apelację. Chcą, aby sąd drugiej instancji oddalił pozew, bo już po wyroku pojawiła się nowa okoliczność. Pod koniec grudnia 2011 roku miasto odstąpiło od umowy z Moeller Architekten i - według pełnomocnika magistratu - w tej sytuacji nie musi płacić zaległej faktury.

Dlaczego miasto wycofało się z umowy? Z pisma wynika, że powód jest taki sam jak całego sporu - wykonawca nie usunął "wady prawnej dokumentacji projektowej", czyli nie przekazał praw autorskich do jej części.

Według reprezentującego niemiecką firmę Adama Paschke, odstąpienie od umowy nie jest skuteczne: - Projekt instalacji sanitarnej i elektrycznej nie jest utworem chronionym prawem autorskim. Nie ma więc podstaw, aby nie zapłacić zaległej faktury.

Prawnik Moeller Architekten także złożył apelację. Wnioskuje w niej, aby sąd drugiej instancji przyznał firmie całą kwotę, jakiej żądali Niemcy, bez potrąceń. Termin rozprawy apelacyjnej nie jest jeszcze znany.

Na wniosek prezydent Zdanowskiej SSS została już usunięta z wieloletniej prognozy finansowej Łodzi.

Nowe Centrum Łodzi we mgle
Piotr Brzózka, Dziennik Łódzki

Łódź będzie zszywać stare centrum z nowym. Jakie jest to stare, każdy widzi. Gorzej z tym nowym, które tonie we mgle. A kiedy przyjrzeć się bliżej, można odnieść wrażenie, że Nowe Centrum Łodzi to kolos na glinianych nogach.

Teraz NCŁ jest głównie wizją. Wygląda na to, że przedsięwzięciu jako całości, brakuje solidnych podstaw biznesowych i prawnych. Chodzi między innymi o skomplikowane i czasochłonne kwestie własnościowe. Chodzi też o brak rozeznania, co się w nowym centrum może "sprzedać", a co nie.
Ubywa planowanych inwestycji autorstwa gwiazd, czyli głównych magnesów, które przyciągałyby kolejne przedsięwzięcia, a w przyszłości turystów, klientów, mieszkańców, pracowników.

Ponoć trwają prace nad tajemniczymi projektami, które mają zastąpić upadłe gwiazdy NCŁ - Specjalną Strefę Sztuki oraz Centrum Festiwalowo-Kongresowe. Ale jeśli są takie projekty, to rzeczywiście niezwykle tajemnicze.

Szczęście w nieszczęściu polega na tym, że miasto ma bardzo niewiele czasu, jeśli chce zdążyć na nowe rozdanie unijnych pieniędzy. Błażej Moder, pełnomocnik prezydenta Łodzi do spraw NCŁ mówi, że zostały na przygotowanie projektów i całej dokumentacji 2 lata. To dobrze, bo dość szybko będziemy wiedzieć, czy coś się w Łodzi uda, czy nie uda.

Miasto robi audyt prowadzonych i planowanych przedsięwzięć, sprawdzając ich podstawy prawne i finansowe, szacując przy okazji szanse i zagrożenia. Wyniki tych ważnych działań mają być znane w połowie roku.

Dawny szkic słynnego planisty Roba Kriera pozostaje podstawą planowania NCŁ, ale słyszymy, że wizja ta wymaga liftingu i dopasowania do realiów. Realiów, które - jeszcze raz należy podkreślić - dopiero są badane i definiowane.

Nad nowym dworcem wisi cień niepewności natury - można tak powiedzieć - politycznej. Dlatego dobrze, że w tym przypadku jest już umowa z wykonawcą...

Ziemia nasza, wasza, niczyja

Dotąd niewiele się o tym mówiło. Poważnym i całkiem realnym problemem, z którym przyjdzie się zmierzyć, jest własność gruntów. Kreślone śmiało wizje mogły sprawiać wrażenie, że miasto - bądź jego partnerzy - dysponują bądź mogą rychło dysponować całym obszarem 90 hektarów. Tak nie jest, ale jakoś tak się zdarzyło, że ten temat publicznie nie był dotąd mocno dyskutowany.

NCŁ to aż 542 nieruchomości. Jak dziś wygląda struktura własności na tym terenie? Gmina Łódź jest właścicielem 18 z 90 hektarów (188 nieruchomości). Kolejne 15 ha to własność gminy z wieczystymi użytkownikami (111 nieruchomości). Skarb Państwa ma ponad 5 hektarów i do tego jeszcze prawie 13 ha wraz z wieczystymi użytkownikami. Kilka hektarów to inne "mutacje" własności miasta i Skarbu Państwa, np. wraz z innymi współwłaścicielami, w trwałym zarządzie czy z dzierżawą. Jest też 8 działek o łącznej powierzchni prawie 2 hektarów, których właściciel nie jest ustalony.
Jednak największą część stanowią grunty należące do prywatnych właścicieli - to aż 22,1 hektara, czyli 25,5 procent powierzchni planowanego Centrum. Prywatnych nieruchomości jest 126, a więc własność jest mocno rozdrobniona.

Miasto rysując śmiałe wizje stoi przed problemem jak skłonić wszystkich prywatnych właścicieli, by zaakceptowali ideę Centrum i na jego potrzeby sprzedali działki, kamienice, firmy. Część z nich zapewne ulegnie magii wolnego rynku i zwietrzy w tym świetny interes. Część może nawet liczyć na ceny wykraczające poza średnie rynkowe.

Co z resztą? A jak ktoś ma placyk z solidnym barakiem i równie solidne postanowienie, że miejsca nie opuści? Miasto nie bardzo nawet może zastosować wariant siłowy. Metodą wywłaszczeń może ratować się w przypadku gruntów przeznaczonych pod budowę ulic, ale już nie terenów inwestycyjnych. To jeden problem, drugi to fakt, że dyskusja jest póki co akademicka. Bo - jak przyznają po cichu osoby dziś zajmujące się NCŁ w magistracie - dotąd miasto nie bardzo rozmawiało z właścicielami, więc nie bardzo ma wyobrażenie, jakie jest ich nastawienie do "tematu NCŁ". Pewne jest, że sprawy własnościowe mogą powodować tu i tam na obszarze - powtórzmy - 90 hektarów nawet wieloletnie opóźnienia.

Zresztą nie tylko o prywatnych właścicieli chodzi. Na terenie NCŁ nieruchomości mają między innymi miejskie spółki - Zakład Wodociągów oraz MPK. Póki są one miejskie, to pół biedy. Magistrat może się z nimi wymienić, choćby ziemią. Problem zacznie się w chwili ich prywatyzacji, a przynajmniej jeśli chodzi o ZWiK to całkiem realna i może nieodległa perspektywa. Z prywatnym właścicielem też się dogadać można, ale pewnie wyjdzie sporo drożej.

Wizja dobra rzecz...

Problem stanowić będzie kolej. Błażej Moder, odpowiadający w urzędzie miasta za program budowy Centrum uważa, że sporych problemów może nastręczyć prawo dotyczące własności gruntów. W czym rzecz? Otóż w świetle obowiązujących przepisów, kolej, której tory będą biegły kilka metrów pod ziemią, będzie również właścicielem ziemi nad torami, Ziemi, której nie da się kupić, ani wymienić na inną działkę.

Łatwo sobie wyobrazić skutki. Potencjalny inwestor, który chciałby w takim "kolejowym" miejscu coś wybudować, musiałby płacić kolosalne opłaty za prawo użytkowania gruntu, co radykalnie podniosłoby koszt inwestycji, zapewne czyniąc ją mało opłacalną.
Co zrobić z tym fantem? Wśród pomysłów, jakie udało nam się zasłyszeć, wymienia się stworzenie w tym miejscu... pasa zieleni. Taki łódzki Central Park - bo chyba tylko tak marketingowo można sprzedać opinii publicznej kawałek trawnika w najlepszym punkcie miasta. Park mógłby pozostać na wieki, mógłby ewentualnie zostać przeznaczony pod inwestycje po zmianie prawa.

Przypatrując się temu, co dzieje się wokół Centrum, można wyrobić sobie przekonanie, że miasto wciąż porusza się w mgle wizji zamiast wśród liczb i kwot, mimo, iż od formalnego rozpoczęcia programu minęły przeszło cztery lata.

Gołym okiem widać, że przedsięwzięciu brakuje ekonomicznych i prawnych podstaw. Mnóstwo pytań kończy się odpowiedzią: nie wiemy, nie mamy, za miesiąc, za pół roku, za dwa lata.

Ponoć nikt nie wie dokładnie, ile dotąd poszło pieniędzy na Centrum. O kwestii gruntów wspominaliśmy przed chwilą. To między innymi dlatego ratusz miał zlecić audyt projektów dotyczących NCŁ.

Audytorzy mają do przejrzenia projekty finansowane bądź współfinansowane przez miasto. Zbadana ma być budowa dworca podziemnego wraz z węzłem multimodalnym, przebudową układu drogowego, budową węzła przesiadkowego w okolicach ul. Węglowej. Kolejne przedmioty badania to projekt włączenia tunelu średnicowego do węzła multimodalnego, rewitalizacja poszczególnych części EC1 - Wschód, Zachód, Południowy-Wschód, Specjalna Strefa Sztuki oraz Centrum Festiwalowo-Kongresowe.

Audyt ma za cel analizę i ocenę stanu realizacji projektów, ocenę całego programu NCŁ jeśli chodzi o wykonalność i zagrożenia, m.in. w zakresie finansowania, zagadnień własnościowych, terminów, pomocy publicznej, zamówień publicznych, planowania przestrzennego.

Na wyniki audytu czekamy z niecierpliwością. Mogą być bardzo ciekawe...

Już teraz bez pomocy audytorów możemy przypomnieć, że projekty Specjalnej Strefy Sztuki oraz Centrum Festiwalowo-Kongresowego są nieaktualne. Oficjalnie - przełożone, ale jeśli miasto w dużym tempie myśli nad inwestycjami zdolnymi je zastąpić, to tamte można chyba spisać na straty. Chyba że stanie się tak, jak mówi prezydent Hanna Zdanowska - Specjalna Strefa Sztuki w jakiejś formie powstanie w Centrum, ale nie w tym miejscu gdzie była planowana.

Dlaczego te przedsięwzięcia nie wypaliły, to opowieść na odrębną publikację. Partnerzy zaangażowani w tę sprawę mogliby napisać zupełnie różne historie. W spory dotyczące Strefy oraz centrum festiwalowego wnikać nie będziemy. Nie będziemy nikomu przyznawać racji. Podkreślamy jedynie "efekt finalny" - żadnej z tych inwestycji w Łodzi nie będzie.

I znów abstrahując od szczegółów i kulis - szkoda. Były to przedsięwzięcia zdolne spełnić rolę silnego magnesu. Zwłaszcza, gdyby powstały jako ważna część wielkiej całości, czyli wraz z EC1 i z dworcem. Wszystko to dałoby efekt skali, efekt dużego, atrakcyjnego konceptu.

Można też było mieć nadzieję na "efekt Bilbao". Tym terminem określa się cud, jakim była zamiana prowincjonalnego hiszpańskiego Bilbao w superatrakcję ściągającą 2 miliony turystów rocznie. A wszystko za sprawą muzeum Guggenheima, otwartego w 1997 roku, a zaprojektowanego przez wielką gwiazdę światowej architektury, Franka Gehry'ego.

Nie jest to analogia przypadkowa, bo właśnie Gehry miał być projektantem centrum festiwalowego. Pod koniec 2009 r. przedstawił w Łodzi wstępną koncepcję obiektu szacowanego na 450 mln zł. Gehry sam przywoływał przykład Bilbao i swojego dzieła, dzięki któremu do hiszpańskiego miasta płynie strumień turystów i pieniędzy. Szkoda projektu, szkoda nazwiska Gehry. Szkoda też nazwiska Davida Lyncha - reżyser miał mieć w nowym centrum swoje studio. Nie będzie miał.

Dworzec dopiero rysują

Żeby nie było tak czarno - miasto pozyskało do współpracy inną światową sławę architektury z łódzkimi korzeniami - Daniela Libeskinda. Architekt pokazał już swoją wizję bramy do Centrum, przy czym pojęcie brama ma tu wymiar czysto symboliczny. Będzie to raczej kompleks futurystycznych budynków i konstrukcji. Brama miałaby stanąć w okolicach nowego dworca.

Czas na daty, terminy i kwoty. W pierwszej strefie Centrum, tej spełniającej funkcje publiczne, trochę będzie się działo już w roku 2012. Można liczyć, że ruszą roboty związane z budową dworca, choć jeszcze nie ciężkiego kalibru. Oczywiście nie mogą cieszyć takie szczegóły jak fakt, że najpierw zamknięto stary dworzec, powodując masę utrudnień dla łodzian, a dopiero potem projektuje się nowy obiekt. Tak, projekt nowego obiektu dopiero powstaje. Umowa z wykonawcą została podpisana w systemie "projektuj i buduj".

W budżecie Łodzi zapisano na ten rok 45 milionów zł na budowę węzła multimodalnego, a więc całego układu komunikacyjnego wokół dworca. Są też 72 miliony na trwającą rewitalizację EC1.

Osią całego przedsięwzięcia pozostaje niezmiennie nowy, podziemny dworzec. Gigantyczna inwestycja, warta 1,7 miliarda złotych. Patrząc wstecz można powiedzieć - na szczęście pozostaje. Bo wiele było w minionym roku zawirowań wokół łódzkiego dworca, żeby wspomnieć choćby perypetie z przetargiem. Sąd wykluczył z powodów formalnych faworyta, kolej zdecydowała się mimo to kontynuować konkurs, wybierając spośród pozostałych oferentów. To wydaje się etapem szczęśliwie zamkniętym.

Były jednak wydarzenia świeższe, które cień niepewności wciąż na sprawę jednak rzucają. Chodzi oczywiście o nowego ministra transportu Sławomira Nowaka i jego decyzję o zaprzestaniu budowy Kolei Dużych Prędkości, których dworzec miał być jednym z elementów. Od razu znaleźli się tacy, którzy zaczęli przekonywać, że budowa tak drogiego dworca jest w tej sytuacji absurdem. Sam minister Nowak w radiu obwieścił, że dworzec w takim kształcie to zbyt kosztowna inwestycja.

Tych, którym serce zamarło, szef resortu uspokoił, że dworzec budowany będzie. Szczęśliwie inwestycja rozpoczęła się jeszcze za urzędowania łódzkiego ministra infrastruktury Cezarego Grabarczyka. Dość często można usłyszeć, że dziś jej losy potoczyłyby się inaczej.

Smutne są to rozważania, bo wskazują na czysto personalny podtekst decyzji dotyczących wielkich projektów i miliardowych sum. Tak czy inaczej, gwarantem dworca ma być między innym przeszło miliardowa umowa z wykonawcą, której zerwanie kosztowałoby krocie.

Wracając do Kolei Dużych Prędkości - wiele osób przekonuje, że dworzec podziemny to nie część KDP, lecz linii Warszawa-Łódź oraz kolei aglomeracyjnej, co wyklucza porażkę ambitnych zamierzeń. Potwierdzają to decyzje o budowie tunelu średnicowego właśnie dla kolei aglomeracyjnej. Budowę dworca pod ziemią uzasadniają też plany dotyczące NCŁ. Jeśli dworzec nie wylądowałby pod ziemią, nowe centrum nie miałoby szans powstać. Chyba, że wzdłuż torów...

Kto, co, za ile

Miasto zamówiło jeszcze jedną analizę i niezwykle ciekawe jest, co z niej wyniknie. Czy aby nie zburzy jej wynik dobrego samopoczucia budowniczych nowego centrum? Chodzi o analizę ekonomiczną zapotrzebowania na budynki w Centrum. Ile procent powierzchni powinny zająć budynki mieszkalne, ile biurowce, ile hotele, ile handel. Czy w ogóle opłaca się je budować?

Z 90 hektarów ponad 19 zajmie strefa publiczna. Będzie tu nowy, podziemny dworzec, a także poddany rewitalizacji kompleks EC1. Według planu Roba Kriera, na tym obszarze miały się też znaleźć Specjalna Strefa Sztuki oraz Centrum Festiwalowo-Kongresowe. Czy znajdą się tam wspomniane już dwa, tajemnicze "zastępcze" projekty? I czym one będą? Jeden będzie pewnie nowym, "miejskim" centrum festiwalowo-kongresowym, już bez udziału Marka Żydowicza i bez logo Camerimage.

Kolejne 70 hektarów Centrum będzie strefą komercyjną. To tereny leżące bardziej na wschód, w kierunku ul. Kopcińskiego. Dziś to prawie green field, gdyby nie fakt, że jakieś "stare miasto" tu istnieje. Tak czy inaczej, tu właśnie mają być wyznaczone strefy pod inwestycje. Prawdopodobnie nie cały teren będzie dzielony na parcele od razu, prawdopodobnie będzie to inwestycja "etapowana".

Firma doradcza ma wskazać, jakiego typu i ile budynków mogłoby się tu znaleźć. Oczywiście budynków postawionych przez prywatny kapitał. Zapewne wskazane więc będą biurowce, budynki mieszkalne, kompleksy handlowe, rozrywkowe, hotele. Wyniki tej analizy mogą być ciekawe, zwłaszcza że dziś Łódź wydaje się marnym miejscem na inwestycje w biura i mieszkania.

Deweloperzy zaklinają się, że to kryzys, że to minie. Może kryzys zawinił, może nie... A może po prostu Łódź jest miastem z ludnością o słabej sile nabywczej? Jakiś czas temu przewinęła się publicznie liczba 30 tysięcy mieszkań, które miałyby powstać na terenie Centrum. Abstrakcja. Oznaczałoby to, że w tym rejonie osiedli się 60 - 70, a może nawet 80 tysięcy ludzi. To prawie tyle, ile mieszka na Retkini, tyle ile mieszka w całych Pabianicach. Czy to znaczy, że ktoś zaplanuje postawić las mieszkalnych drapaczy chmur? Jakie te liczby rodzą skutki, choćby komunikacyjne?

Pomysł 30 tysięcy mieszkań należy włożyć między bajki również ze względów ekonomicznych. Nawet jeśli nie myślimy o tych inwestycjach w perspektywie krótkofalowej, doprawdy trudno uwierzyć, że za kilkanaście lat sytuacja ekonomiczna łodzian zmieni się aż tak radykalnie, by masowo zaczęli kupować drogie mieszkania. Bo nie ma najmniejszych wątpliwości, że w takim miejscu będą drogie.

Stare z nowym

Wracając do wątku wspomnianego na samym początku, a więc zszywania nowego miasta ze starym. W grudniu ubiegłego roku pokazano wyniki miesięcznych warsztatów "w tym temacie". Najlepiej oceniono pracę zespołu z Warszawy, który zaproponował między innymi przesunięcie wyjścia z podziemnego dworca w kierunku ulicy Piotrkowskiej, oczywiście bez przesady. Na powierzchnię pasażerowie wydostawaliby się w pobliżu Łódzkiego Domu Kultury. Są też w tej wizji nowe budynki, między innymi odtwarzające zburzoną pierzeję ul. Narutowicza, jest zieleń, są nowe place.

Architekt miasta Marek Janiak, choć ogólnie chwalił, powiedział uczestnikom warsztatów znamienną rzecz - nie udało się znaleźć "wspólnego języka" między planem miejscowym, a nową kreacją architektoniczną.

Od Marka Janiaka dużo będzie zależeć, jeśli chodzi o Nowe Centrum Łodzi. W magistracie mówi się, że jest on w kwestiach planistycznych liberałem. Dlatego można mieć nadzieję, że zamiast arbitralnie ustawiać na planie gigantyczne obiekty, projekty zawierzą realnym siłom rynkowym. Że będzie to budowa naturalnego miasta, nowego, ale będącego częścią starego. Że nie czeka nas inwestycja w duchu północnokoreańskim.

Oby tylko za 2 lata nie okazało się, że nie ma już co planować. Podobno czarny scenariusz jest niemożliwy. Naprawdę?

Marek Żydowicz na sesji rady miasta. Szybko wyszedł
stanio, Gazeta Wyborcza Łódź

Marek Żydowicz na krótko pojawił się przed drzwiami dużej sali obrad urzędu miasta.

Podczas dzisiejszej sesji radni mają głosować nad rozwiązaniem spółki Camerimage Łódź Center której Żydowicz jest prezesem. Sam zainteresowany pojawił się na chwilę po czym wyszedł z urzędu.

“The New York Times” zaprasza w 2012 roku do Łodzi
Joanna Wróżyńska, Gazeta Wyborcza Łódź

Łódź, jako jedyne polskie miasto, znalazła się na prestiżowej liście miejsc, które należy odwiedzić w 2012 roku przygotowanej przez dziennik "The New York Times". Niestety, doceniona została głównie za projekty, których realizacja wisi na włosku.

Lista "The New York Timesa" to 45 miejsc na świecie, które zdaniem redakcji mają turystom do zaoferowania coś więcej niż tylko zabytki. Dlatego poza kilkoma przypadkami próżno szukać na niej podróżniczych oczywistości. I tak otwiera ją Panama, która dzięki umowie o wolnym handlu ze Stanami Zjednoczonymi liczy na znaczny rozwój ekonomiczny, a zamyka rybacka wioska Porto Venere położona na północno-zachodnim wybrzeżu Włoch. Dziennikarze polecają jeszcze m.in.: Helsinki, Birmę, zatokę Halong, archipelag Koh Rong należący do Kambodży, Ugandę czy tak egzotyczne miejsca jak Antarktyka, a nawet kosmos, którego podbój uważają za możliwy w ciągu najbliższych lat.

Na 43. miejscu listy znalazła się Łódź. Bez kosztownej promocji o naszym mieście dowiedzieli się ludzie na całym świecie. Ba! Zostało im ono polecone przez jeden z najważniejszych amerykańskich dzienników. To ogromny sukces i powód do dumy. "The New York Times" nazywa nasze miasto polskim Hollywood i zachwyca się jego industrialną przeszłością. Chwali za umiejętne wykorzystywanie pofabrycznych budynków, za przykład podając Manufakturę i MS2. Wspomina także o Łódź Art Center. Na razie super!

Jak bardzo natną się jednak turyści, którzy do Łodzi przyjadą zobaczyć polecane w artykule studio filmowe Davida Lyncha czy awangardowe centrum festiwalowo-kongresowe zaprojektowane przez Franka Gehry'ego? Wygląda na to, że całkowicie. Oba projekty, które tak bardzo docenili amerykańscy dziennikarze, mogą nigdy nie powstać. Możemy więc jedynie liczyć na to, że zwabieni wielkimi nazwiskami turyści docenią inne atuty Łodzi: jej pofabryczną architekturę, Piotrkowską, EC-1 czy np. klimatyczne klubokawiarnie. I zadbać o to, co już mamy, nie pozwalając, żeby zabytkowe budynki niszczały pozostawione same sobie.

Póki dzienniki takie jak "The New York Times" piszą o Łodzi pozytywnie, możemy sobie jeszcze pozwolić na działanie w myśl zasady "nieważne co piszą, byle pisali", ale nasza dobra passa szybko się skończy, gdy ci sami dziennikarze następnym razem dokładniej sprawdzą, o czym piszą. Możemy wtedy więcej stracić, niż zyskaliśmy.

The 45 Places to Go in 2012
The New York Times

(...)

43. Lodz, Poland
The Hollywood of Poland reclaims its industrial past.

Poland’s third-largest city and the movie-making headquarters of the country (with a film school that started the careers of Roman Polanski and Andrzej Wajda), Lodz has seen its labyrinth of textile warehouses and industrial-era relics repurposed for artistic and entrepreneurial ventures.

The latest is by the director David Lynch, who has a deal to establish a major film studio in a former 19th-century power plant in the city. Its makeover — which will also include a planetarium, a library, an exhibition space and a theater — is scheduled to be shown to the public in 2014. Additionally, the architect Frank Gehry, whose grandparents were from Lodz, is in talks to design a festival and congress center with an avant-garde, building-block shape.

These ventures will be in good company. One Lodz weaving mill is now a retail and entertainment center called Manufaktura, while another, Ms2, is a three-year-old contemporary art museum filled with experimental leanings. A 19th-century industrial complex has been reborn as an art incubator, Lodz Art Center, that is the host of lectures and festivals. RACHEL B. DOYLE

(...)